KVKK İLKE KARARI : AÇIK RIZA METİNLERİ İLE AYDINLATMA METİNLERİNİN AYRI HAZIRLANMASI ZORUNLULUĞU
- Av. Özgür GÜL
- 5 gün önce
- 2 dakikada okunur
KVKK’nın 18.02.2026 tarihli ve 2026/347 sayılı İlke Kararı, veri koruma hukukunun temel prensiplerinden biri olan “şeffaflık” ilkesini yeniden somutlaştırarak, aydınlatma yükümlülüğü ile açık rızanın hukuki mahiyet itibarıyla birbirinden tamamen bağımsız iki kurum olduğunu açık biçimde ortaya koymuştur. Kurul; aydınlatma metninin, ilgili kişinin bilgilendirilmesine yönelik tek taraflı bir idari açıklama niteliği taşıdığını, buna karşılık açık rızanın özgür irade, belirginlik ve bilgilendirmeye dayanma şartlarını taşıyan bir irade beyanı olduğunu vurgulamıştır. Bu kapsamda, uygulamada sık rastlanan "tek metin içinde iç içe geçmiş açıklama–rıza modelleri", hem Kanun’un sistematiği ile hem de veri işleme şartlarının hukuki güvenlik fonksiyonu ile bağdaşmadığından açıkça hukuka aykırı kabul edilmektedir. İlke Kararı, her iki metnin ayrı başlıklar, ayrı içerikler ve ayrı beyan alanlarıyla düzenlenmesini, veri sorumlularının ise kendi süreçlerine özgü özgün metinler hazırlamasını zorunlu kılmaktadır.
KVKK’NIN 18.02.2026 TARİHLİ VE 2026/347 SAYILI İLKE KARARI ÖZETİ
1. İlke Kararının Çıkış Sebebi
KVKK Kurumu’na yapılan şikâyet ve ihbarlarda sıkça görülen hukuka aykırılık:
➡️ Açık rıza metni ile aydınlatma metninin tek metin içinde birbirine karışık şekilde sunulması.
Kurul, bu sorunun yaygınlaşması üzerine ilke kararı alma gereği duymuştur.
2. Hukuki Dayanak
Anayasa m.20,
KVKK m.5, m.6 (açık rıza),
KVKK m.10 (aydınlatma yükümlülüğü),
Aydınlatma Tebliği m.5,
KVKK m.12 ve m.15hükümlerine dayanır.
3. Temel İlkeler ve Kararın Esası
✔ Aydınlatma Metni ve Açık Rıza Metni Kesinlikle Ayrı Olmalıdır
Aynı sayfada bile olsa mutlaka ayrı başlıklar ve ayrı imza/onay alanları olmalıdır.
Çünkü iki metnin amacı hukuken farklıdır:
Aydınlatma: Bilgilendirme (onay gerektirmez).
Açık rıza: İlgili kişinin özgür iradesiyle verdiği onay.
✔ Aydınlatma yükümlülüğü daima yerine getirilmelidir
Kişisel veri işleme:
Açık rızaya dayansa da,
Kanun’daki diğer işleme şartlarına dayansa da
➡️ Her durumda önce aydınlatma yapılmalıdır.
✔ Aydınlatma metni için onay/rıza alınamaz
“Okudum, kabul ediyorum” gibi ifadeler hukuka aykırıdır.
Doğru ifade: “Okudum ve anladım.”
✔ Metinlerde sade, anlaşılır ve yanıltıcı olmayan dil zorunludur
Gereksiz uzun, karmaşık metinler kullanılmamalıdır.
“Kanun’un 5 ve 6. maddeleri kapsamındaki işleme şartları” gibi muğlak ifadeler yasaktır.
Varsa yurtdışı aktarım açıkça belirtilmelidir.
✔ Başka şirketten alınan metnin aynen kullanılması yasak
Her veri sorumlusu kendi faaliyetlerine göre metni uyarlamak zorundadır.
4. Uygulamada Tespit Edilen Hatalar
Kurul uygulamada en çok şu hataların görüldüğünü belirtmiştir:
Açık rıza + aydınlatma metninin tek metin hâlinde verilmesi
Aydınlatma yapılırken ilgili kişiden onay istenmesi
Başka şirketten kopyalanan metinlerin aynen kullanılması
Çok uzun, karmaşık, teknik dil içeren metinler
Gerçekte olmayan yurtdışı aktarımın varmış gibi gösterilmesi
5. Kurulun Bağlayıcı Kararı
Kurul; veri sorumlularının aşağıdaki ilkelere uymasını zorunlu kılmıştır:
Aydınlatma yükümlülüğü her durumda önceden yerine getirilecek.
Aydınlatma metni ve açık rıza metni ayrı düzenlenecek.
Aynı sayfada olsalar bile ayrı başlıklar ve ayrı beyan alanları olacak.
Açık rıza dışındaki işleme şartlarında yalnızca aydınlatma metni sunulacak.
Aydınlatma metni için onay alınmayacak; sadece “okudum-anladım” bildirimi.
Metinler sade, anlaşılır ve faaliyete özel olacak.
Uzun, karmaşık metinlerden kaçınılacak.
İşlenen kişisel veriler ve hukuki sebepleri açıkça yazılacak.
Karara aykırılık hâlinde:
➡️ KVKK m.18 çerçevesinde idari yaptırım uygulanacaktır.
Yorumlar