İCRA DOSYASINDA BORÇLUNUN YAPTIĞI İTİRAZ ALACAKLIYA HİÇ TEBLİĞ EDİLMEMİŞSE, ALACAKLININ ZORUNLU ARABULUCULUĞA BAŞVURMUŞ OLMASI, 1 YILLIK HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRENİN BAŞLAMASI İÇİN YETERLİ MİDİR?

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, itirazın iptali davalarında uygulamada ciddi tereddütlere yol açan önemli bir uyuşmazlığı gidermiştir. 16.09.2024 tarihli kararında (2024/3074 E., 2024/6421 K.), icra dosyasında borçlunun itirazının alacaklıya tebliğ edilmediği hâllerde, zorunlu arabuluculuğa başvurulmuş olmasının İİK m.67’de öngörülen 1 yıllık hak düşürücü süreyi başlatmayacağı açıkça hüküm altına alınmıştır. Yargıtay, hak düşürücü sürenin ancak itirazın alacaklıya tebliğiyle başlayacağını belirterek, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi ile 14. ve 43. Hukuk Daireleri arasındaki içtihat ayrılığını gidermiş; sürenin arabuluculuk anlaşamama tutanağı tarihinden başlatılmasının alacaklı aleyhine genişletici ve hukuka aykırı bir yorum olacağını vurgulamıştır.

YARGITAY 11. H.D.'NİN 16.09.2024 TARİH, 2024/3074 ESAS,  2024/6421 KARAR SAYILI BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİ ARASINDAKİ İÇTİHAT UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİ KARARI

I. KARARIN KİMLİĞİ VE NİTELİĞİ

• Yargıtay: 11. Hukuk Dairesi

• Esas / Karar: 2024/3074 E. – 2024/6421 K.

• Karar Tarihi: 16.09.2024

• Karar Türü: 5235 sayılı Kanun m.35 kapsamında Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki içtihat uyuşmazlığının giderilmesi kararı

II. UYUŞMAZLIĞIN KONUSU

Uyuşmazlık, İcra ve İflas Kanunu m.67 uyarınca açılan itirazın iptali davasında:

İcra dosyasında borçlunun yaptığı itiraz alacaklıya hiç tebliğ edilmemişse,alacaklının zorunlu arabuluculuğa başvurmuş olması,1 yıllık hak düşürücü sürenin başlaması için yeterli midir?

Sorusu etrafında toplanmaktadır.

III. BÖLGE ADLİYE MAHKEMELERİ ARASINDAKİ GÖRÜŞ AYRILIĞI

A. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

📌 Sürenin arabuluculukla başlayacağını kabul eden görüş

Kararlar:

• 15.09.2023 – 2023/1753 E., 2023/1357 K.

• 09.10.2023 – 2023/1779 E., 2023/1513 K.

• 14.02.2024 – 2024/245 E., 2024/237 K.

Görüşün Özeti:

• İtirazın tebliğine dair icra dosyasında belge bulunmasa bile,

• Alacaklı itirazın iptali davasına dayanak olmak üzere arabuluculuğa başvurmuşsa,

• En geç arabuluculuğa başvuru tarihinde itirazı öğrendiği kabul edilmelidir.

• Bu nedenle 1 yıllık hak düşürücü süre,

  
  

  arabuluculuk anlaşamama tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren başlar.

• Bu sürede dava açılmamışsa dava hak düşürücü süre nedeniyle reddedilmelidir.

B. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

📌 Sürenin yalnızca tebliğle başlayacağını kabul eden görüş

Karar:

• 02.12.2021 – 2021/1024 E., 2021/1491 K.

Görüşün Özeti:

• İİK m.67 açık olup,

• Dava açma süresi itirazın tebliği ile başlar.

• Tebliğ dışındaki öğrenme halleri (haricen öğrenme, arabuluculuk vb.) hak düşürücü süreyi başlatmaz.

• Bu nedenle, tebliğ yoksa davanın süre yönünden reddi hukuka aykırıdır. 

C. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi

📌 14. HD ile aynı doğrultuda görüş

Karar:

• 18.01.2024 – 2023/1538 E., 2024/41 K.

Görüşün Özeti:

• Zorunlu arabuluculuğa başvurulması,

• Alacaklının itirazı öğrendiğini gösterse bile,

• Kanunda açıkça öngörülmeyen bir şekilde süre başlatılamaz.

• Tebliğ yoksa, 1 yıllık süre başlamaz, işin esasına girilmelidir.

IV. YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİNİN DEĞERLENDİRMESİ

1. Kanuni Çerçeve

• İİK m.67/1:

  İtirazın iptali davası, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıl içinde açılır.

• Bu süre hak düşürücü süredir. 

2. Hak Düşürücü Sürenin Yorumu

• Hak düşürücü süreler:

  • Dar yorumlanır

  • Genişletici kıyas ve yorumla alacaklı aleyhine işletilemez

• Kanunda açıkça “tebliğ” denilmişken, arabuluculuk tarihinin esas alınması hukuka aykırıdır. 

3. Arabuluculuk – Süre İlişkisi

• Zorunlu arabuluculuk, dava şartıdır.

• Ancak:

  • Yeni bir süre başlatıcı olay yaratmaz

  • Kanunda düzenlenmeyen bir hak düşürücü süre başlangıcı üretmez.

V. YARGITAY’IN UYUŞMAZLIĞI GİDEREN KESİN SONUCU

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, İstanbul BAM 14. ve 43. Hukuk Daireleri doğrultusunda uyuşmazlığı gidermiştir:

✅ İcra dosyasında borçlunun itirazı alacaklıya tebliğ edilmemişse,

✅ Zorunlu arabuluculuğa başvurulmuş olsa bile,

❌ 1 yıllık hak düşürücü süre, arabuluculuk anlaşamama tutanağı tarihinden itibaren başlamaz.

✅Süre yalnızca itirazın alacaklıya tebliğ

KARARI İNDİR