İSTİHKAK DAVALARINDA ORGANİK BAĞ NASIL İSPATLANIR?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 16.09.2026 tarihli 2024/781 E., 2026/488 K. sayılı kararında, üçüncü kişinin ticaret sicilinde kayıtlı adresinde haczedilen mallar bakımından İİK m.99 gereğince mülkiyet karinesinin üçüncü kişi lehine olduğunu ve bu karinenin aksini ispat yükünün alacaklıya düştüğünü belirtmiş; borçlu şirket ile üçüncü kişi şirketin aynı faaliyet alanında bulunması, şirket yetkilileri arasında kardeşlik ilişkisinin bulunması, üçüncü kişi çalışanının daha önce borçlu şirkette çalışmış olması ve üçüncü kişi şirketin borcun doğumundan sonra kurulması gibi olguların tek başına organik bağ ve mal kaçırma amacıyla gerçekleştirilen muvazaalı işlemlerin varlığını ispata yeterli olmadığına hükmetmiştir. HGK, organik bağın TMK m.2'deki dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı temelinde istisnai ve son çare olarak uygulanması gerektiğini; bunun için şirketler arasında ekonomik ve ticari bağımlılık, birlikte hareket, malvarlığı aktarımı veya somut bir özdeşlik ile alacaklıdan mal kaçırma amacının güçlü olgularla ortaya konulması gerektiğini vurgulamış; somut olayda haczin borçlunun değil üçüncü kişinin adresinde yapılması, haciz sırasında borçlu yetkilisinin ve borçluya ait evrakın bulunmaması ve ileri sürülen diğer bağlantıların yeterli görülmemesi nedeniyle organik bağın ve mülkiyet karinesinin aksinin ispatlanamadığını kabul ederek, istihkak iddiasının reddi davasının reddine ilişkin direnme kararını oy çokluğuyla onamıştır.
YARGITAY HUKUK GENEL KURULU'NUN 16.09.2026 TARİH, 2024/781 ESAS, 2026/488 KARAR SAYILI İLAMI
1. Uyuşmazlığın konusu
Uyuşmazlık, İİK m.99 kapsamında üçüncü kişinin elinde haczedilen mallar yönünden, borçlu şirket ile üçüncü kişi şirket arasında organik bağ ve muvazaa bulunup bulunmadığı ve buna bağlı olarak üçüncü kişi lehine olan mülkiyet karinesinin alacaklı tarafından çürütülüp çürütülmediği noktasında toplanmaktadır.
2. Olayın özeti
Alacaklı, 26.08.2014 tarihli bonoya dayanarak 25.07.2016 tarihinde borçlular hakkında kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatmıştır. 15.01.2020 tarihinde üçüncü kişi şirkete ait ticaret sicil adresinde haciz yapılmış; üçüncü kişi şirket yetkilisi haczedilen malların kendi şirketine ait olduğunu ileri sürerek istihkak iddiasında bulunmuştur.
Alacaklı ise borçlu şirket ile üçüncü kişi şirket arasında gerçekte organik bağ ve muvazaalı bir yapı bulunduğunu savunmuştur. Dayanılan başlıca olgular şunlardır:
Üçüncü kişi şirket, borcun doğumundan ve takibin başlamasından sonra kurulmuştur.
Borçlu şirket ile üçüncü kişi şirketin ortak/yetkilileri arasında kardeşlik ilişkisi bulunmaktadır.
İki şirketin faaliyet alanları aynıdır.
Üçüncü kişi şirket çalışanlarından biri daha önce borçlu şirkette çalışmıştır.
Sosyal medya ve e-bülten kayıtlarında üçüncü kişi şirket yetkilisi ile borçlu şirket arasında bağlantı bulunduğuna işaret eden ifadeler yer almaktadır.
3. Yargılama süreci
İlk Derece Mahkemesi, alacaklının organik bağ ve muvazaa iddiasını yeterli biçimde ispatlayamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi de haczin üçüncü kişinin ticaret sicil adresinde gerçekleştiğini, borçluya ait evrak bulunmadığını ve borçlu şirket yetkilisinin haciz sırasında hazır olmadığını belirterek üçüncü kişi lehine olan mülkiyet karinesinin çürütülemediği sonucuna ulaşmıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi ise farklı değerlendirmiştir. Özel Daire; üçüncü kişi şirketin borcun doğumundan ve takipten sonra kurulması, şirket ortakları arasındaki yakın akrabalık ve diğer bağlantılar nedeniyle borçlu ile üçüncü kişi arasında mal kaçırma amacı taşıyan muvazaalı işlemler bulunduğu ve dolayısıyla alacaklının karinenin aksini ispatladığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.
İlk Derece Mahkemesi bozma kararına direnmiş, uyuşmazlık bunun üzerine Hukuk Genel Kuruluna gelmiştir.
4. HGK'nın organik bağ konusunda ortaya koyduğu önemli ilkeler
Hukuk Genel Kurulu, organik bağın hukuki temelinin TMK m.2'deki dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı olduğunu vurgulamaktadır.
Kurula göre organik bağın kabulünde özellikle;
şirketlerin adreslerinin aynı olması,
ortaklık ve yönetim yapılarının benzerliği,
temsilcilerin aynı olması,
faaliyet alanları,
pay devirleri,
şirketler arasındaki muvazaalı işlemler,
malvarlığı değerlerinin bir şirketten diğerine aktarılması,
karşılıksız veya orantısız mal satışları,
bir şirketin zararına diğer şirketin malvarlığının sürekli artırılması,
şirketler arasında iktisadi veya ticari bağımlılık,
kader birlikteliği,
birlikte hareket etme veya başka bir özdeşlik
gibi hususlar somut olayın özellikleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Ancak HGK çok önemli bir sınır çizmiştir:
Şirketlerin aynı faaliyet alanında bulunması veya aralarında birtakım benzerliklerin bulunması tek başına organik bağın kabulü için yeterli değildir.
Dahası HGK'ya göre organik bağ, tüzel kişiliğin ayrılığı ve sınırlı sorumluluk ilkelerine istisna oluşturduğundan TMK m.2 çerçevesinde istisnai ve son çare olarak uygulanmalıdır.
5. Somut olayda neden organik bağ kabul edilmedi?
HGK şu hususlara özellikle ağırlık vermiştir:
Haciz, üçüncü kişi şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresinde yapılmıştır.
Bu adres, borçlu şirkete ödeme emrinin tebliğ edildiği adres değildir.
Haciz adresi, takip dayanağı senedin düzenleme yerindeki veya takip talebindeki borçlu adresi de değildir.
Ticaret sicil kayıtlarına göre iki şirket aynı adreste faaliyet göstermemektedir.
Haciz sırasında borçlu şirketin yetkilisi bulunmamaktadır.
Haciz mahallinde borçlu şirkete ait herhangi bir evraka rastlanmamıştır.
Şirket yetkilileri arasındaki kardeşlik ilişkisi tek başına yeterli görülmemiştir.
İki şirketin aynı faaliyet alanında çalışması yeterli kabul edilmemiştir.
Üçüncü kişi şirket çalışanlarından birinin daha önce borçlu şirkette çalışmış olması yeterli görülmemiştir.
Sunulan sosyal medya ve e-bülten kayıtları borcun doğumundan önceki döneme ait olduğundan, sonradan gerçekleştirildiği ileri sürülen mal kaçırma ve muvazaa olgusunun ispatında yeterli kabul edilmemiştir.
6. İspat yükü bakımından kararın önemi
Kararın uygulamadaki en önemli yönlerinden biri budur:
Taşınırlar yalnızca üçüncü kişinin elinde haczedilmişse İİK m.99 gereğince mülkiyet karinesi üçüncü kişi lehinedir.
Dolayısıyla haczedilen malların gerçekte borçluya ait olduğunu alacaklının ispat etmesi gerekir.
Aynı şekilde, organik bağın varlığına dayanarak üçüncü kişi lehine olan karinenin ortadan kaldırılmasını isteyen alacaklı, organik bağ ve mal kaçırma amacını da ispatlamakla yükümlüdür.
7. HGK'nın vardığı sonuç
Hukuk Genel Kurulu;
mal kaçırma amacının, şirketler arasındaki özdeşliğin ve organik bağın yeterince ispatlanamadığına karar vermiştir.
Bu nedenle üçüncü kişi lehine bulunan mülkiyet karinesinin aksi alacaklı tarafından ispatlanamamıştır.
Sonuç olarak İlk Derece Mahkemesinin istihkak iddiasının reddi davasının reddine ilişkin direnme kararı ONANMIŞTIR.
Karar 16.09.2026 tarihinde oy çokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir.
Kararın uygulamadaki özeti
Bu kararın ortaya koyduğu temel ilke şu şekilde ifade edilebilir:
Borçlu şirket ile üçüncü kişi şirket arasındaki akrabalık, aynı sektörde faaliyet gösterme, bazı çalışanların ortak olması veya şirketlerden birinin borcun doğumundan sonra kurulmuş olması, tek başına organik bağ ve muvazaanın ispatı için yeterli değildir. Organik bağ nedeniyle üçüncü kişinin malvarlığına yönelinebilmesi için şirketler arasında ekonomik ve ticari bütünlük, malvarlığı aktarımı, birlikte hareket veya özdeşlik ile özellikle alacaklıdan mal kaçırma amacının somut ve güçlü olgularla ortaya konulması gerekir.
Özellikle alacaklı vekilliği ve istihkak davaları açısından, sadece ticaret sicili, akrabalık ve faaliyet konusu benzerliğine dayanmak yerine; malvarlığı devirleri, makine ve demirbaş hareketleri, şirketler arası faturalar, banka hareketleri, işyeri/adres devamlılığı, çalışan geçişleri, ticari faaliyet ve müşteri portföyünün devri, fiilî yöneticilik ve şirketlerin ekonomik bütünlük içerisinde hareket ettiğini ortaya koyabilecek delillerin birlikte oluşturulması bu karar sonrasında daha kritik hâle gelmektedir.
dirmedir.
Yorumlar